محسن جابرى عربلو
20
فرهنگ اصطلاحات فقه اسلامى ( در باب معاملات ) ( فارسى )
مىنهد و آن نام در ميان اهل فن متداول مىشود . نكتهء قابل توجه اين است كه لغات و اصطلاحات بر اثر احتياجات روزافزون بشر پيوسته در حال تجديد و تطور و افزايش و همواره دستخوش تحول و دگرگونى مىباشند و بدين سبب تعيين مرز پايدارى ميان لغت و اصطلاح بسيار دشوار است ، زيرا پيوند متقابل لغت و اصطلاح بر حسب عوامل اجتماعى به حدى است كه گاه لغت ، اصطلاح و گاه اصطلاح ، لغت مىشود . چنان كه در مثل كلمهء نماز كه در لغت به معنى بندگى است و سپس در اصطلاح شرع بر اعمال خاصى با ركوع و سجود و تشهد و جز اينها همراه است اطلاق شده و باز پس از تعميم مذهب در ميان همهء مردم همين معنى به صورت لغت درآمد ، بنابراين عامل زمان و تحولات اجتماعى در مفاهيم لغت و اصطلاح تأثير مىبخشد . و هرچه تمدن و فرهنگ ملتى بيشتر توسعه و تعميم يابد اصطلاحهاى خاص بيشتر در شمار لغات عمومى داخل مىشوند و مورد استفادهء همگان قرار مىگيرند . چنان كه امروزه بر اثر ارتقاء سطح فكر مردم و در نتيجهء گسترش دانش ، بسيارى از اصطلاحات پزشكى و داروسازى و ديگر دانشها بتدريج از صورت اصطلاح خاص بيرون آمده و جزء لغتها شدهاند ، مانند ميكرب ، تجزيه ، سلول ، گلبول ، و صدها كلمهء ديگر در همهء رشتههاى فنى و علمى « 1 » . اهميت اصطلاحات در علوم و نقش آنها در تفهيم و تفهم : در تحصيل علوم و فراگيرى فنون ، اصطلاح بيش از هرچيز مورد نياز پژوهندگان است ، زيرا ( چنان كه در كشاف اصطلاحات الفنون ج 1 ، ص 1 ، مىنويسد ) : اصطلاح در هر علمى داراى چنان موقعيت و خصوصيتى است كه اگر تازهوارد و مبتدى از آن بى خبر باشد و آن را نداند ، پيشرفت و موفقيتى در آن زمينه نخواهد داشت . و به عبارت ديگر اصطلاح در هر فنى كليد حل معماى آن فن بشمار مىرود . ( و چنان كه جناب آقاى جعفرى لنگرودى در فرهنگ حقوقى ، ص 7 مىنويسد ) :
--> ( 1 ) . كشاف اصطلاحات الفنون ، ج 1 ، ص 2 .